Revision control

1
<script>
2
if (window.testRunner)
3
testRunner.setPrinting();
4
</script>
5
6
ARGUMENTUM
7
8
L. Sergius Catilina, homo patricii generis, magna vi et animi et
9
corporis, sed ingenio malo pravoque, praetorius, qui iam a. u. c. 689
10
caedem consulum facere eaque facta rerum potiri constituerat, casu autem
11
rem perficere prohibitus erat, ascitis ad consilium rei publicae
12
opprimendae hominibus omnis generis perditissiis atque audacissimis, quos
13
inopia, cupiditas, scelera stimulabant, consulatum in annum 691 p. u. c.
14
petivit, sed cum, quae in animo habebat, perniciosa rei publicae consilia
15
parum occultata essent, studiis bonorum omnium M. Tullius Cicero una cum
16
C. Antonio consul factus est. Qua re commotus L. Catilina M. Cicerone
17
C. Antonio consulibus cupidius etiam sua consilia recepit, quibus maxime
18
Ciceronis consulis diligentia restitit ad quem Catilinae eiusque sociorum
19
consilia a Fulvia, muliere nobili, quae rem habebat cum Q. Curio, qui
20
particeps fuit conspirationis illius, deferebantur. Cum autem ista mala
21
consilia contra salutem rei publicae a coniuratis inita apertius iam
22
agitarentur, senatus consultum factum est, darent operam consules, ne quid
23
res publica detrimenti caperet, effectumque est, ut Catilina spe
24
consulatus, quem in proximum annum petebat, excideret, designarenturque
25
D. Silanus et L. Murena. Quae cum ita essent, L. Catilina, qui iam ante
26
per Italiam ad homines seditiosos, maxime veteres L. Sullae milites,
27
concitandos nuntios miserat, ad C. Manlium, qui Faesulas, in urbem
28
Etruriae munitam, manum armatorum coegerat, proficisci constituit et
29
bellum patriae inferre convocatisque nocte, quae inter VIII et VII Id.
30
Novembres erat, sociis in domum M. Porci Laecae consilium, quod ceperat,
31
aperuit. Qua in congregatione nocturna duo equites Romani Ciceronem
32
consulem illa ipsa nocte ante lucem, cum sicut salutaturi eius domum
33
intrassent, interficiendum receperunt. M. Cicero vitatis insidiis proximo
34
die, qui fuit a. d. VI Id. Novembres, dispositis praesidiis senatum in
35
templum Iovis Statoris convocavit, quo cum Catilina quasi sui purgandi
36
causa venisset, Cicero eam, quae infra legitur, orationem in Catilinam
37
vehementissime invehens habuit.
38
39
40
41
Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra? quam diu etiam
42
furor iste tuus nos eludet? quem ad finem sese effrenata iactabit
43
audacia? Nihilne te nocturnum praesidium Palati, nihil urbis vigiliae,
44
nihil timor populi, nihil concursus bonorum omnium, nihil hic munitissimus
45
habendi senatus locus, nihil horum ora voltusque moverunt? Patere tua
46
consilia non sentis, constrictam iam horum omnium scientia teneri
47
coniurationem tuam non vides? Quid proxima, quid superiore nocte egeris,
48
ubi fueris, quos convocaveris, quid consilii ceperis, quem nostrum
49
ignorare arbitraris? O tempora, o mores! Senatus haec intellegit. consul
50
videt; hic tamen vivit. Vivit? immo vero etiam in senatum venit, fit
51
publici consilii particeps, notat et designat oculis ad caedem unum
52
quemque nostrum. Nos autem fortes viri satis facere rei publicae videmur,
53
si istius furorem ac tela vitemus. Ad mortem te, Catilina, duci iussu
54
consulis iam pridem oportebat, in te conferri pestem, quam tu in nos
55
[omnes iam diu] machinaris. An vero vir amplissumus, P. Scipio, pontifex
56
maximus, Ti. Gracchum mediocriter labefactantem statum rei publicae
57
privatus interfecit; Catilinam orbem terrae caede atque incendiis vastare
58
cupientem nos consules perferemus? Nam illa nimis antiqua praetereo, quod
59
C. Servilius Ahala Sp. Maelium novis rebus studentem manu sua occidit.
60
Fuit, fuit ista quondam in hac re publica virtus, ut viri fortes
61
acrioribus suppliciis civem perniciosum quam acerbissimum hostem
62
coercerent. Habemus senatus consultum in te, Catilina, vehemens et grave,
63
non deest rei publicae consilium neque auctoritas huius ordinis; nos, nos,
64
dico aperte, consules desumus. Decrevit quondam senatus, ut L. Opimius
65
consul videret, ne quid res publica detrimenti caperet; nox nulla
66
intercessit; interfectus est propter quasdam seditionum suspiciones
67
C. Gracchus, clarissimo patre, avo, maioribus, occisus est cum liberis
68
M. Fulvius consularis. Simili senatus consulto C. Mario et L. Valerio
69
consulibus est permissa res publica; num unum diem postea L. Saturninum
70
tribunum pl. et C. Servilium praetorem mors ac rei publicae poena
71
remorata est? At [vero] nos vicesimum iam diem patimur hebescere aciem
72
horum auctoritatis. Habemus enim huiusce modi senatus consultum, verum
73
inclusum in tabulis tamquam in vagina reconditum, quo ex senatus consulto
74
confestim te interfectum esse, Catilina, convenit. Vivis, et vivis non ad
75
deponendam, sed ad confirmandam audaciam. Cupio, patres conscripti, me
76
esse clementem, cupio in tantis rei publicae periculis me non dissolutum
77
videri, sed iam me ipse inertiae nequitiaeque condemno. Castra sunt in
78
Italia contra populum Romanum in Etruriae faucibus conlocata, crescit in
79
dies singulos hostium numerus; eorum autem castrorum imperatorem ducemque
80
hostium intra moenia atque adeo in senatu videmus intestinam aliquam
81
cotidie perniciem rei publicae molientem. Si te iam, Catilina,
82
comprehendi, si interfici iussero, credo, erit verendum mihi, ne non
83
potius hoc omnes boni serius a me quam quisquam crudelius factum esse
84
dicat. Verum ego hoc, quod iam pridem factum esse oportuit, certa de
85
causa nondum adducor ut faciam. Tum denique interficiere, cum iam nemo
86
tam inprobus, tam perditus, tam tui similis inveniri poterit, qui id non
87
iure factum esse fateatur. Quamdiu quisquam erit, qui te defendere
88
audeat, vives, et vives ita, ut [nunc] vivis. multis meis et firmis
89
praesidiis obsessus, ne commovere te contra rem publicam possis. Multorum
90
te etiam oculi et aures non sentientem, sicut adhuc fecerunt,
91
speculabuntur atque custodient.
92
93
Etenim quid est, Catilina, quod iam amplius expectes, si neque nox
94
tenebris obscurare coeptus nefarios nec privata domus parietibus continere
95
voces coniurationis tuae potest, si illustrantur, si erumpunt omnia? Muta
96
iam istam mentem, mihi crede, obliviscere caedis atque incendiorum.
97
Teneris undique; luce sunt clariora nobis tua consilia omnia; quae iam
98
mecum licet recognoscas. Meministine me ante diem XII Kalendas Novembris
99
dicere in senatu fore in armis certo die, qui dies futurus esset ante diem
100
VI Kal. Novembris, C. Manlium, audaciae satellitem atque administrum
101
tuae? Num me fefellit, Catilina, non modo res tanta, tam atrox tamque
102
incredibilis, verum, id quod multo magis est admirandum, dies? Dixi ego
103
idem in senatu caedem te optumatium contulisse in ante diem V Kalendas
104
Novembris, tum cum multi principes civitatis Roma non tam sui conservandi
105
quam tuorum consiliorum reprimendorum causa profugerunt. Num infitiari
106
potes te illo ipso die meis praesidiis, mea diligentia circumclusum
107
commovere te contra rem publicam non potuisse, cum tu discessu ceterorum
108
nostra tamen, qui remansissemus, caede te contentum esse dicebas? Quid?
109
cum te Praeneste Kalendis ipsis Novembribus occupaturum nocturno impetu
110
esse confideres, sensistin illam coloniam meo iussu meis praesidiis,
111
custodiis, vigiliis esse munitam? Nihil agis, nihil moliris, nihil
112
cogitas, quod non ego non modo audiam, sed etiam videam planeque sentiam.
113
Recognosce tandem mecum noctem illam superiorem; iam intelleges multo me
114
vigilare acrius ad salutem quam te ad perniciem rei publicae. Dico te
115
priore nocte venisse inter falcarios (non agam obscure) in M. Laecae
116
domum; convenisse eodem complures eiusdem amentiae scelerisque socios.
117
Num negare audes? quid taces? Convincam, si negas. Video enim esse hic
118
in senatu quosdam, qui tecum una fuerunt. O di inmortales! ubinam gentium
119
sumus? in qua urbe vivimus? quam rem publicam habemus? Hic, hic sunt in
120
nostro numero, patres conscripti, in hoc orbis terrae sanctissimo
121
gravissimoque consilio, qui de nostro omnium interitu, qui de huius urbis
122
atque adeo de orbis terrarum exitio cogitent! Hos ego video consul et de
123
re publica sententiam rogo et, quos ferro trucidari oportebat, eos nondum
124
voce volnero! Fuisti igitur apud Laecam illa nocte, Catilina, distribuisti
125
partes Italiae, statuisti, quo quemque proficisci placeret, delegisti,
126
quos Romae relinqueres, quos tecum educeres, discripsisti urbis partes ad
127
incendia, confirmasti te ipsum iam esse exiturum, dixisti paulum tibi esse
128
etiam nunc morae, quod ego viverem. Reperti sunt duo equites Romani, qui
129
te ista cura liberarent et sese illa ipsa nocte paulo ante lucem me in meo
130
lectulo interfecturos [esse] pollicerentur. Haec ego omnia vixdum etiam
131
coetu vestro dimisso comperi; domum meam maioribus praesidiis munivi atque
132
firmavi, exclusi eos, quos tu ad me salutatum mane miseras, cum illi ipsi
133
venissent, quos ego iam multis ac summis viris ad me id temporis venturos
134
esse praedixeram.